CHIẾC ÁO DÀI XỨ HUẾ

By HOÀNG HỮU QUYẾT

 



*HOÀNG HỮU QUYẾT  

   Chiếc áo dài xứ Huế rồi đây cũng sẽ trở thành di sản văn hóa vật thể xứng đáng là quốc phục của người phụ nữ Việt Nam. Nhớ lại có một thời báo chí tranh luận về thời điểm ra đời chiếc áo dài.Sự phát triển mà nói chính xác hơn là cách tân của chiếc áo dài qua các thời kỳ quá trình tự đa dạng hóa để một mặt vừa giữ được đường nét truyền thống mặt khác ngày một hiện đại hoá để đáp ứng thị hiếu thẩm mỹ vốn thuờng thay đổi của con người.

                                    
Nhân viên FPT tại Đà Nẵng
 
   Theo nhà sử học Dương Trung Quốc nếu lấy báo chí làm móc thì từ tháng 8 năm 1933 trên tờ Tân Á ở Sài gòn hai tác giả Nguyễn Bỉnh Khiêm và Dương Công Nam đã bàn đến cách cải y phục phụ nử nhất là chiếc áo dài và đăng hai mẫu aó có tên" Hoa hồng giờ tỵ""mặt nàng". Họa sĩ Nguyễn Cát Tuờng (Le Mur) là nguời cách tân vẽ chiếc áo dài  Lơ Muya và ông cùng với họa sĩ Chu Hương Mậu (Ch.Mau s) lăng xê một áo dài tân thời xuất hiện ở Nam kỳ năm 1932- 1934 và đến Huế Năm 1935.

                          
 Đồng phục nhân viên  FPT tại Đà Nẵng

   Cũng không phải ngẫu nhiên mà ngày nay khi bàn đến chiếc áo dài nữ Việt Nam nhiều người cứ nghĩ đến cái gốc gác xứ Huế mà chính xác hơn là xứ đàng trong của nó.Cũng theo nhà sử học Dương Trung Quốc năm1744 sau khi đúc ấn quốc vương lên ngôi ở Phú Xuân chúa Nguyễn Phúc Khoát đã ban hành nhiều chính sách và đề cặp đến sửa đổi y phục làm cho y phục đàng trong  khác với đàng ngoài. Phụ nữ đàng trong mặc quần với áo dài đó là chính là y phục gần với áo dài ngày nay nhất . Xét một cách toàn diện bộ y phục áo dài xứ Huế là sự pha chế cách tân và chịu ảnh hưởng lớn của yếu tố văn hóa bên ngoài là áo sườn xám Minh Hương và bản địa là chiếc áo dài đúng hơn là váy phụ nữ Chăm. Một số đường nét của chiếc áo dài còn mang dáng dấp của áo tứ thân vùng đồng bằng Bắc Bộ. Điều này đã mang lại một nét duyên ngầm mộc mạc và dân dã và quê mùa của chiếc áo dài áo tứ thân Bắc Bộ áo sườn xám Minh Hương áo dài Chăm...Chiếc áo dài xứ Huế đã đi qua một chặn đường dài với nhiều thăng trầm và đó cũng là lịch sử của quá trình hoàn thiện nét văn hóa phi vật thể này. Đó là quá trình từ chiếc áo dài xứ Bắc xưa xẻ giữa thân trước thành hai vạt không có khuy đến chiếc áo dài đàng trong vạt được xẻ thành tà áo. Đi với sự cách tân chiếc áo dài là sự cách tân toàn bộ y phục gồm áo dài quần và đò lót trong. Thói quen nói về chiếc áo dài về thực chất là nói bộ y phục áo dài . Và chính bộ y phục áo dài mới đêm lại vẻ đẹp huyền aỏ của một loại trang phục đọc đáo bậc nhất này.

Nghiên cứu của một số nhà sử học và dân tộc học sự cách tân của chiếc áo dài hơn 70 năm qua chủ yếu xoay quanh  cổ áo cổ tay vóc dáng với các nếp gấp (chiết ly) ở eo và ngực. Ngoài ra sự cách tân còn tập trung vào chất liệu màu sắc của màu vải dùng để "thửa" áo dài.Từ vải thô đến các mặt hàng dệt thổ cẩm dệt kim cao cấp như lụa gấm. Mình vải mềm hơn nhẹ hơn mà vẫn giữ được sự kín đáo của ngươiì vận nó. Khi họa sĩ Nguyễn Cát Tường cách tân chiếc áo dài truyền thống ông đã xác lập một cột mốc lịch sử  của văn hóa thời trang nước Việt và đưa chiếc áo dài cách tân trở thành quốc phục và đi trong trào lưu chung của sự cách tân toàn diện xã hội văn hóa  những năm 30.

                 
Hoàng Hữu Khánh Hoàng Nhân viên Bảo hành FPT tại Đà Nẵng
  

     Trở lại với chiếc áo dài xứ Huế mà gắn liền với nó là trường Đồng Khánh xưa đã đi vào lịch sử như một biểu tuợng văn hóa Huế truyền thống. Ở đây chiếc áo dài kết hợp  những đường nét cổ điển của áo tứ thân sự đa dạng của sắc tộc qua màu áo những hàng nút bạc nút bọc và nhất là ảnh hưởng của văn hóa thời trang phuơng tây.

Ở Huế hiện nay tiệm may áo dài rất nhiều nhưng nổi tiếng nhất và được nhiều nguời biết đến là nhà may Chi ở đường Mai Thúc Loan nhà may Minh Tân ở đường Nguyễn Sinh Cung và nhà may Mỹ Lệ đường Đinh Tiên Hoàng . Cũng từ nhiều năm nay áo dài Huế không thay đổi mấy . Có chăng là theo lứa tuổi và sở thích cá nhân thêm thắt những nét riêng không cơ bản và không làm thay đổi chiếc áo dài.Như một truyền thống nói đến vẻ đẹp chiếc áo dài xứ Huế là nói đến chiếc áo dài nữ sinh hai Bà Trưng - Đồng Khánh vào những buổi tan trường trên chiếc xe đạp đi qua cầu Trường Tiền thật đẹp biết bao! Chiếc áo dài Huế xưa còn xuất hiện trong những tiệc lễ lớn hoạt những phiên chợ...

                                                 Lễ hội áo dài tại Festival Huế
   
   Qua lễ hội Festival Huế 2002 tối ngày 8.5.2002 cầu Trường Tiền Huế đã trở thành một sân khấu ngoài trời hoành tráng biểu diễn các loại áo dài của 11 nhà thiết kế với 550 bộ áo dài và 550 nữ sinh người mẫu của các trường Quốc Học Hai Bà Trưng Nguyễn Huệ và một số người mẫu chuyên nghiệp mặt áo dài đi bộ qua cầu trên xe đạp xe xích lô trên vai gánh hàng hoa...Đây là cuộc biểu diễn áo dài lớn nhất trong lịch sử phát triển của chiếc áo dài Việt Nam.

*Đã đăng trên Báo Gia đình & Xã hội

More...